Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Prof. Dr. HASAN FEHİM ÜÇIŞIK
Bankaların Karları ve Düşündürdükleri
14 Haziran 2012 Perşembe 20:56

Gelir İdaresi Başkanlığı, 2011 yılına ilişkin Kurumlar Vergisi rekortmenlerini açıklamış bulunmaktadır. İlan edilen ilk 100’lük listede Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, ödediği 1 milyar 448.5 milyon liralık vergi ile ilk sırada yeralmaktadır. Merkez Bankası, 2011 yılında yüksek kurdan döviz satarak 8.5 milyar lira kar etmiş ve tüm zamanların kar rekorunu kırmıştı. Listede 600.7 milyon lira vergi ile Türk Telekom ikinci sırada, Turkcell 491.4 milyon lira ile üçüncü sırada bulunmaktadır. Listenin ilk 10 sırasındaki kuruluşların 4’ü kamu bankası olmak üzere 7’si bankadır. İlk 100’deki banka sayısı 19’dur (Star Gazetesi, 18.05.2012).

Ülkemizde halen net asgari ücret 700 lira dolayındadır. Sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanmak üzere yeşil kart almış olan yoksul vatandaş sayısı birkaç yıl önce 13 milyonu aşmıştı. Genel Sağlık Sigortası uygulanmasında da prim ödeme yükümlüsü olup olmama yönünden yeşil kart verilmesindeki ölçütler brüt asgari ücret üzerinden geçerliliğini sürdürmektedir. Yeşil kart uygulamasında mali ölçüt sağlık güvencesi olmayan kişinin aile veya hane içindeki aylık gelir payının net asgari ücretin üçte birinden az olup olmamasıydı. Ülkemizde 10 milyonu aşkın yeşil kartlı, dolayısıyla, hane içi gelir payı net asgari ücretin üçte birinden düşük vatandaş olması, toplam nüfusumuzun yedide birinden fazlasının aylık gelir payının 230 lira kadar, günlük miktarın ise en çok 7 lira dolayında olduğunu göstermektedir. Nitekim milyonlarca vatandaşa kömür yardımı, gıda yardımı, çocuklarını okula gönderebilmesi için şartlı nakit transferleri yapılmaktaydı ve yapılmaktadır.

Çeşitli alanlardaki işletmelerin ve özellikle, gelirlerinin önemli kısmı işletmelere kredi kullandırmaktan kaynaklanan bankaların böyle yüksek miktarlarda kar elde etmelerine rağmen, kalkınmada öncelikli yörelere uygulanan teşvik tedbirleri hemen her yıl yeniden düzenlenmekte, yeterli kalkınma sağlanamamakta, teşvik konusundaki isteklerin ardı arkası kesilmemektedir. Bizce bunun başlıca sebebi, kalkınmada öncelikli yörelerde de geçinme şartlarının çok farklı olduğu büyük şehirlerdeki asgari ücretin ödenmesi zorunluluğu ve genel olarak istihdam yüklerinin fazlalığıdır. Hem çok işçi çalıştırılması istenmekte, hem de sosyal sigorta payının Devletçe üstlenilmesi, arsa veya arazi tahsisi gibi teşvik tedbirleri, köy ve kasabalarda da aynı ücretin ödenmesi öngörülerek bilerek veya bilmeyerek sonuçsuz bırakılmaktadır.

Kalkınmada öncelikli yörelerdeki bazı işletmeler işçilerinin banka hesaplarına ücretlerini yatırmakta ve fakat önceden belirlenen kısmını makbuzsuz geri almaktadır. Ülke genelinde tek asgari ücret tespitine karşı yapılan bu uygulama da göstermektedir ki pek çok yerleşim yerinde ve kalkınmada öncelikli yörelerde daha düşük miktardaki asgari ücret yeterli olacak ve yatırımları, dolayısıyla istihdamı artıracak, sosyal yardım ihtiyacını olabildiğince azaltacaktır.

Bu bölgeler için yüksek olan yürürlükteki asgari ücret miktarı (700 lira) üzerinden dahi, Merkez Bankasının ödediği vergi (1.448.400.000 lira), 2 milyondan fazla aileye yılda bir ay net asgari ücrete eşit miktarda nakdi destek sağlamaya yetecek kadardır. Bu bankanın karı (8.500.000.000 lira) ile bir defada 12.142.000 veya bir yıl boyunca her ay 1 milyondan fazla aileye net asgari ücret kadar ödeme yapılabilir.

Bu irdelemelerden çıkarılabilecek sonuçlar, asgari ücretin yöresel olarak tespiti, genel vergi yükü dağılımının değiştirilerek düşük ücretlilerin vergi yükünün azaltılması veya kaldırılması, işverenlerin istihdam dolayısıyla karşılamak zorunda kaldıkları vergi ve prim yüklerinin ve sosyal yardım ihtiyacında gerçekleşecek olumlu değişiklikten de yararlanılarak çalışanların prim yüklerinin azaltılması gerektiğidir. Bizce, asgari ücret, mevcut usulle yapılacak ve köylerde uygulanacak miktara ilişkin tespitten sonra, bu süreçte ortaya konan veriler de göz önünde tutularak her bir belde, ilçe ve il için belediyeler ile çeşitli kesim temsilcilerince belirlenmelidir.

www.belediyegazetesi.net

 

Bu yazı toplam 1578 defa okunmuştur
YAZARIN ÖNCEKİ YAZILARI
FUAT BOL
TBMM 23. Dönem Milletvekili
MURAT BAŞARAN
Gazeteci / Yazar